Çok İleri Yaşta Katarakt Tedavi Edilmezse Ne Olur?
Yazar: Op. Dr. Gökay Günay
Katarakt tanısı alan ileri yaşlardaki kişilerin yakınları bazen şu soruyu sorar:
“Annem veya babam çok yaşlı. Hatta zaman zaman bilinç sorunları da yaşıyor. Kataraktı tedavi ettirmesek ne olur?”
Bu sorunun cevabı kişiden kişiye değişir.
Çünkü katarakt ameliyatı kararı yalnızca göz muayenesine göre değil; kişinin genel sağlık durumu, yaşam kalitesi, günlük ihtiyaçları ve beklentileri değerlendirilerek verilmelidir.
Katarakt Kendiliğinden Düzelir mi?
Hayır.
Katarakt genellikle ilerleyici bir durumdur.
Zamanla görmede azalma, bulanıklık, ışık hassasiyeti ve günlük yaşam aktivitelerinde zorlanma görülebilir.
Tedavi edilmediğinde görme düzeyi yıllar içerisinde daha da azalabilir.
Çok İleri Yaşta Her Katarakt Mutlaka Ameliyat Edilmeli midir?
Hayır.
Bu önemli bir noktadır.
Her hastada amaç yalnızca kataraktı tedavi etmek değil, hastanın yaşam kalitesine anlamlı katkı sağlayıp sağlamayacağını değerlendirmektir.
Özellikle çok ileri yaşta, yatağa bağımlı, ciddi demansı bulunan veya günlük yaşam aktiviteleri zaten ileri derecede kısıtlanmış kişilerde karar daha farklı değerlendirilebilir.
Görmenin Azalması Yaşam Kalitesini Etkileyebilir mi?
Evet.
Birçok yaşlı hastada görmenin azalması:
- Hareket kabiliyetini azaltabilir
- Düşme riskini artırabilir
- Çevreyle iletişimi zorlaştırabilir
- Bağımsızlığı azaltabilir
- Kafa karışıklığını artırabilir
Bu nedenle bazı ileri yaş hastalarda görmenin iyileştirilmesi beklenenden daha büyük fayda sağlayabilir.
Demans veya Bilinç Problemi Olan Hastalarda Karar Nasıl Verilir?
Bu durumda değerlendirme daha bireysel yapılmalıdır.
Önemli olan yalnızca hastanın yaşı değildir.
Şu sorular değerlendirilir:
- Hastanın günlük yaşam kalitesi nasıl?
- Görme kaybı yaşamını ne kadar etkiliyor?
- Ameliyattan anlamlı fayda görmesi bekleniyor mu?
- İşlem sırasında iş birliği yapabilir mi?
- Genel sağlık durumu uygun mu?
Karar çoğu zaman hasta yakınları, göz doktoru ve gerekli durumlarda diğer hekimlerin ortak değerlendirmesiyle verilir.
Katarakt Çok İlerlerse Ne Olur?
Bazı durumlarda yıllarca bekleyen kataraktlar sertleşebilir ve ameliyat teknik olarak daha zor hale gelebilir.
Bu nedenle yalnızca yaş nedeniyle kataraktın uzun süre ertelenmesi her zaman doğru olmayabilir.
Sonuç
Çok ileri yaşta olmak veya bazı bilişsel sorunların bulunması, katarakt ameliyatının her zaman gerekli ya da her zaman gereksiz olduğu anlamına gelmez.
Önemli olan hastanın yaşam kalitesini, genel sağlık durumunu ve ameliyattan göreceği potansiyel faydayı birlikte değerlendirmektir.
Bu nedenle karar yaşa göre değil, kişiye özel değerlendirmeyle verilmelidir.