Keratokonus ve Cross-linking Tedavisi

Gözlük numarasının sık değişmesi, astigmatın artması veya yeni gözlüğe rağmen görüntünün yeterince netleşmemesi, kornea yapısının değerlendirilmesini gerektirebilir. Bu yakınmaların olası nedenlerinden biri keratokonustur.

Keratokonus, gözün önündeki saydam tabaka olan korneanın incelerek ve şeklini değiştirerek görmeyi etkilediği bir hastalıktır. Tedavide iki ayrı amaç vardır: Görmeyi mümkün olduğunca iyileştirmek ve hastalığın ilerlemesini kontrol altına almak.

Op. Dr. Gökay Günay, keratokonus değerlendirmesinde genel göz muayenesini, kornea haritalarını, kalınlık ölçümlerini ve önceki tetkikleri birlikte ele alır. Takip veya tedavi planı, her gözün özelliklerine ve ilerleme riskine göre oluşturulur.

Keratokonus Nedir?

Sağlıklı korneanın düzenli yapısı, ışığın retina üzerinde odaklanmasına yardımcı olur. Keratokonusta korneanın incelmesi ve öne doğru düzensiz şekilde dikleşmesi, ışığın odaklanmasını bozabilir.

Bunun sonucunda düzensiz astigmat, bulanık görme, gölgeli görüntüler ve ışıkların çevresinde dağılma görülebilir. Hastalık çoğunlukla iki gözü etkiler; ancak gözler arasındaki şiddet ve ilerleme hızı farklı olabilir.

Keratokonus Belirtileri Nelerdir?

Keratokonusta görülebilen şikayetler şunlardır:

• Gözlük numarasının veya astigmatın sık değişmesi

• Gözlükle beklenen netliğin sağlanamaması

• Yazıların ve nesnelerin kenarlarında gölgelenme

• Tek gözle bakarken çift veya birden fazla görüntü görme

• Gece ışıklarda dağılma ve kamaşma

• Kontakt lens kullanımında değişen görme veya konfor

Bu belirtiler tek başına keratokonus tanısı koydurmaz. Göz kuruluğu, gözlük numarası ve diğer göz hastalıkları da benzer şikayetlere neden olabilir.

Keratokonus Neden Olur? Göz Ovuşturmak Etkili mi?

Keratokonusun gelişiminde genetik yatkınlık ve çevresel etkenler birlikte rol oynayabilir. Ailede keratokonus bulunması, değerlendirmede dikkate alınır.

Gözleri sık ve kuvvetli ovuşturmak hastalıkla ilişkilidir. Özellikle kaşıntı ve alerjisi olan kişilerde ovuşturma alışkanlığı sorgulanmalı, kaşıntının nedeni tedavi edilmelidir.

Keratokonus Muayenesinde Hangi Tetkikler Yapılır?

Değerlendirme, şikayetlerin ve gözlük geçmişinin dinlenmesiyle başlar. Genel göz muayenesinde görme düzeyi, kırma kusuru, kornea ve göz yüzeyi incelenir. Gerekli diğer incelemeler muayene bulgularına göre belirlenir.

Kornea Topografisi ve Tomografisi

Kornea haritalama incelemeleri, korneanın şeklini ve eğrilik dağılımını değerlendirir. Tomografi, kullanılan sisteme göre korneanın ön ve arka yüzeyleri ile kalınlık dağılımı hakkında bilgi sağlar.

Bu ölçümler, keratokonusun saptanmasında ve zaman içindeki değişimin izlenmesinde önemlidir. Tek bir haritadaki renk veya sayı üzerinden karar verilmez; ölçüm kalitesi ve muayene bulguları birlikte değerlendirilir.

Kornea Kalınlığı Ölçümü

Korneanın en ince bölgesinin kalınlığı ve kalınlığın kornea boyunca dağılımı incelenir. Bu bilgiler, hastalığın değerlendirilmesinin yanında cross-linking uygunluğunun ve uygulanabilecek yöntemin belirlenmesinde kullanılır.

Önceki Ölçümlerle Karşılaştırma

Eski gözlük reçeteleri, kornea haritaları ve muayene raporları ilerlemeyi değerlendirmeye yardımcı olur. Kontakt lensler kornea şeklini etkileyebileceğinden, ölçüm öncesinde kullanıma verilecek ara lens türüne göre bildirilir.

Keratokonus Nasıl Tedavi Edilir?

Tedavi seçimi, hastalığın evresine ve ilerleme durumuna göre değişir. Görmeyi destekleyen uygulamalar ile ilerlemeyi kontrol etmeyi amaçlayan tedaviler farklı işlevlere sahiptir.

Erken dönemde gözlük yeterli olabilir. Gözlükle yeterli görme sağlanamadığında özel kontakt lensler değerlendirilebilir. Uygun hastalarda kornea içi halka gibi seçenekler, ileri olgularda ise kornea nakli gündeme gelebilir.

Cross-linking tedavisinin temel amacı korneayı güçlendirerek hastalığın ilerlemesini durdurmaya çalışmaktır. Her keratokonus hastasının aynı tedaviye ihtiyacı yoktur.

Cross-linking Nedir, Nasıl Yapılır?

Cross-linking, riboflavin adı verilen B2 vitamini içeren damlalar ve kontrollü ultraviyole A ışığı kullanılarak kornea dokusunun dayanıklılığının artırılmasını amaçlayan bir işlemdir.

Tedavi damla anestezisi altında uygulanır. Kullanılacak yönteme göre korneanın yüzey tabakası kaldırılabilir. Riboflavin uygulamasının ardından belirlenen protokole uygun ışık tedavisi yapılır. Gerektiğinde işlem sonunda koruyucu kontakt lens yerleştirilir.

Uygulama süresi ve iyileşme süreci kullanılan protokole göre değişir. İşlem öncesinde yöntemin gerekçesi, beklenen faydalar ve olası riskler açıklanır.

Cross-linking Kimlere Uygundur?

Cross-linking özellikle keratokonusu ilerleyen hastalarda değerlendirilir. Genç yaş, kornea haritalarındaki değişiklikler, incelme ve görme bulguları karar sürecinde önem taşır.

Bazı hastalarda ilerleme riski nedeniyle tedavi kararı daha erken verilebilir. Korneanın kalınlığı, saydamlığı ve diğer göz bulguları uygulama uygunluğunu etkiler.

İnce korneası olan her hastaya aynı protokol uygulanamaz. Tedavi kararı yalnızca yaşa veya tek bir kalınlık değerine göre verilmez.

Cross-linking Sonrası Gözlükten Kurtulunur mu?

Cross-linking bir gözlükten kurtulma ameliyatı değildir. Temel hedef, korneanın daha fazla şekil değiştirmesini ve buna bağlı görme kaybını önlemeye çalışmaktır.

Bazı gözlerde zaman içinde görmede veya kornea şeklinde iyileşme olabilir; ancak bu sonuç garanti edilemez. Tedavi sonrasında gözlük veya özel kontakt lens ihtiyacı devam edebilir.

Cross-linking Sonrası İyileşme ve Kontroller

Özellikle kornea yüzey tabakasının kaldırıldığı uygulamalardan sonra ilk günlerde ağrı, batma, sulanma, ışığa hassasiyet ve bulanık görme olabilir.

Yüzeyin iyileşmesi ile görmenin istikrarlı hale gelmesi aynı sürede gerçekleşmez. Görme ve gözlük numarası bir süre dalgalanabilir. Damlalar önerildiği şekilde kullanılmalı; koruyucu kontakt lens hasta tarafından çıkarılmamalı veya yeniden takılmamalıdır.

Kontrollerde korneanın iyileşmesi, görme düzeyi ve kornea haritalarındaki değişim izlenir. İşe, okula, araç kullanmaya ve kontakt lens kullanımına dönüş kişisel değerlendirmeyle belirlenir.

Enfeksiyon, korneada bulanıklık veya iz ve görme azalması gibi riskler bulunur. Artan ağrı, kızarıklık veya görmede belirgin kötüleşme olduğunda gecikmeden değerlendirme gerekir.

Keratokonusta Düzenli Takip Neden Önemlidir?

Keratokonusun ilerleme hızı kişiden kişiye değişir. Takip aralığı yaşa, önceki ölçümlere ve ilerleme riskine göre belirlenir.

Cross-linking yapılmış olması kontrollerin sona erdiği anlamına gelmez. Tedavinin ardından da kornea yapısının ve görmenin izlenmesi gerekir.

Op. Dr. Gökay Günay’ın Nişantaşı, Şişli’deki muayenehanesinde değerlendirme ve takip planı, önceki tetkikler ile güncel muayene bulguları birlikte ele alınarak oluşturulur.

Sık Sorulan Sorular

Keratokonus Olanlar LASIK veya SMILE Olabilir mi?

Keratokonus, standart lazerle gözlük numarası düzeltme ameliyatları açısından önemli bir engeldir. Korneadan doku çıkarılması, yapısal zayıflığı artırabilir. Seçilmiş hastalarda değerlendirilen özel tedavi kombinasyonları, standart gözlükten kurtulma ameliyatlarıyla aynı değildir.

Keratokonus İlerlemiyorsa Cross-linking Gerekir mi?

İlerleme göstermeyen ve düşük riskli gözlerde düzenli takip yeterli olabilir. Karar, yaş ve ölçümler birlikte değerlendirilerek verilir. Her keratokonus tanısı otomatik olarak ameliyat gerektirmez.

Cross-linking Tekrar Yapılabilir mi?

Tedavi sonrasında ilerleme saptanan bazı gözlerde yeniden uygulama değerlendirilebilir. Öncelikle ölçümlerdeki değişimin doğrulanması ve korneanın tekrar tedaviye uygunluğunun incelenmesi gerekir.

Ailemde Keratokonus Varsa Muayene Olmalı mıyım?

Aile öyküsü muayenede belirtilmelidir. Özellikle genç yaşta değişen astigmat veya gözlükle yeterince düzelmeyen görme varsa kornea değerlendirmesi önemlidir.

Bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tıbbi değerlendirme yerine geçmez. Her cerrahi ve girişimsel işlem risk taşır. Tedavi uygunluğu muayene ile belirlenir.